Dùng dằng chuyện ở chuyện về
Nếu bạn hỏi những sinh viên
(SV) giỏi của VN được Singapore cấp học bổng du học rằng họ có muốn trở
về quê nhà làm việc sau khi tốt nghiệp, hầu hết câu trả lời là “Có”.
Nhưng...
Trăn trở
Mỹ Hương - tốt nghiệp ngành tài chính tại ĐH Công nghệ Nanyang
(NTU) hồi tháng 6.2009 và đang làm việc tại văn phòng Singapore của tập
đoàn tư vấn rủi ro Control Risks (Anh), băn khoăn đặt câu hỏi: “Các cô
chú có khuyên con nên trở về VN làm việc không?”.
Mạnh Khôi, đang theo đuổi chương trình sau ĐH ngành Luật tại ĐH
Quốc gia Singapore (NUS), cũng đắn đo: “Em có thể đóng góp gì cho VN?
Sau khi học xong, em nên ở lại Singapore làm việc hay về nước?”...
Câu hỏi tương tự gần như được lặp đi lặp lại trong 4 buổi đối thoại diễn ra gần đây giữa du học sinh VN với những bậc cha chú.
Họ là những người Việt từng đỗ đạt ở những ĐH danh tiếng Âu - Mỹ,
từng sống và làm việc ở nhiều nơi trên thế giới, rồi về an nghiệp tại
Singapore và quây quần dưới một tập hợp trí thức có tên VN 2020, như:
ông Võ Tá Hân - thành viên ban quản trị của Tập đoàn bất động sản City
Development Ltd. (Singapore); ông Nguyễn Phương Lam - Giám đốc Capital
Intenational Inc, một công ty con của Capital Group Companies (Mỹ);
luật gia Đặng K.Minh; chuyên gia tư vấn toàn cầu về chiến lược và quản
trị doanh nghiệp Albert Antoine; tiến sĩ Vũ Minh Khương, giảng dạy tại
NUS...
Thật ra, đối với những du học sinh được Singapore cấp học bổng, cơ
hội làm việc và ổn định tại Singapore hay một quốc gia khác là khá dễ
dàng.
Sau khi tốt nghiệp và tìm được việc làm (một số du học sinh thuộc
dạng bị buộc phải làm việc tối thiểu 3 năm tại Singapore và trả nợ một
phần chi phí học tập trước đó), họ nhanh chóng nhận được thư mời trở
thành đối tượng thường trú vĩnh viễn từ Chính phủ Singapore. Làm việc
tốt vài năm, họ dễ dàng trở thành công dân của xứ đảo quốc sư tử.
Dù vậy, trong tâm thức người Việt, không mấy ai dễ dàng chấp nhận
kiểu sống “ai cũng chọn việc nhẹ nhàng”, trong bối cảnh mảnh đất chôn
nhau cắt rốn còn xuất khẩu nhiều tài nguyên thô, cạnh tranh bằng nhân
công giá rẻ... như tiến sĩ Vũ Minh Khương nhận định.
Đồng cảm với những trăn trở của lớp đàn em, anh Albert, một người
mang cái tên Tây 100%, khẳng định: “Là người VN, trước sau gì chúng ta
cũng đóng góp cho đất nước, bằng cách này hay cách khác”.
Những rào cản
Trong lúc khuyên thế hệ trẻ rằng hãy học tốt, hãy làm việc chăm chỉ
và học hỏi kinh nghiệm, hãy đóng góp “bằng cách này hay cách khác”...
thì chính các bậc cha chú cũng bế tắc khi phải trả lời câu hỏi: “Có nên
về VN?”.
Anh Albert quan sát thấy ở VN có một sự cạnh tranh không lành mạnh
trong thị trường lao động ở khu vực nhà nước. Đôi khi, việc tuyển người
không tùy vào năng lực mà bằng các mối quan hệ... Điều đó khiến những
tài năng được đào tạo ở nước ngoài cảm thấy thiếu tự tin.
Mặt khác, cơ chế sử dụng “đúng người đúng việc”, phù hợp với năng
lực, và chế độ lương bổng trong khu vực công của ta còn nhiều điều bất
hợp lý, nên những người có năng lực, được đào tạo bài bản dễ cảm thấy
nản chí và rút lui sau một thời gian làm việc.
Nhưng ông K.Minh thì cho rằng khu vực tư nhân và “có yếu tố nước
ngoài” là nơi mà tài năng có đất dụng võ. Ông nêu trường hợp luật sư Lê
Hoài Nam, người tốt nghiệp ngành luật tại Mỹ, làm việc cho hãng luật
Shearman & Sterling tại New York và Singapore. Khi trở về VN, ông
Nam tham gia Trung tâm trọng tài quốc tế VN, và được ngân hàng đầu tư
Nomura (Nhật Bản), văn phòng tại VN, chọn vào một vị trí công tác chiến
lược. Ông K.Minh cho rằng trong trường hợp này có yếu tố may mắn, và
dẫn lời ngôi sao truyền hình Oprah Winfrey: “May mắn là sự gặp gỡ giữa
sự chuẩn bị và cơ hội”.
Song, xét cho cùng, nếu những tài năng được đào tạo bài bản ở nước
ngoài, khi trở về VN phải chờ đến “may mắn” trong khu vực ngoài quốc
doanh như ông K.Minh đơn cử, thì chúng ta nhất thiết phải xem lại chính
sách nhân lực của mình.
Trong lúc Singapore mở rộng cửa cho tài năng nước ngoài như lãnh
đạo của họ khẳng định trước công chúng, và nước Mỹ thịnh vượng như ngày
nay là “nhờ vào trí tuệ của người nhập cư có tài năng” như nhận xét của
cựu Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu, mà VN còn chưa có một cơ chế để
thu hút người giỏi đang phân tán nơi này nơi kia là một điều đáng để
suy nghĩ.
Hải Yến (Theo Thanh Niên)
Các tin tức khác
Về trang trước